Vetëm duke rikthyer integritetin e sistemit tonë arsimor, mund të shpresojmë të rivendosim besimin te diplomat tona dhe të sigurojmë që titujt akademikë të pasqyrojnë vërtet dijen dhe aftësitë reale.
DAIM MIFTARI
Në Maqedoninë e Veriut, si dhe në vende të tjera të rajonit, kemi qenë dëshmitarë të një rritjeje masive të numrit të studentëve të diplomuar, sidomos në komunitetin shqiptar. Megjithatë, shpesh kjo rritje nuk përkthehet në një nivel të ngjashëm të dijes apo aftësive të fituara. Ky fenomen, që mund të përkufizohet si diplomim masiv, por me dija minimale, ka shkaktuar një krizë të thellë besueshmërie ndaj titujve akademikë, veçanërisht doktoraturës dhe magjistraturës, duke ndikuar ndjeshëm edhe në tregun e punës. Në të kaluarën, titujt e doktorit dhe magjistrit ishin simbole të thellësisë së dijes, kërkimit rigoroz dhe kontributit origjinal në një fushë të caktuar. Këta tituj fitoheshin pas vitesh studimi të palodhur, pune kërkimore të përkushtuar dhe mbrojtjeje të suksesshme të tezave.
Fatkeqësisht, në vitet e fundit, ky perceptim ka filluar të zbehet. Një nga faktorët kryesorë që ka kontribuar në këtë përdhosje është rritja e pandërprerë e numrit të institucioneve të arsimit të lartë, shpesh pa një kontroll të duhur mbi cilësinë e programeve studimore dhe standardet akademike. Kjo ka çuar në një prodhim masiv të diplomave, përfshirë ato të magjistraturës dhe doktoraturës, shpesh pa garantuar thellësinë e nevojshme të njohurive apo aftësive kërkimore. Kjo çështje është veçanërisht e theksuar në institucionet që shërbejnë komunitetin shqiptar, ku shpesh ka një presion për të prodhuar sa më shumë të diplomuar, pa i kushtuar vëmendjen e duhur cilësisë. Nuk është e pazakontë të dëgjosh për raste plagjiature, punime të blera, ose teza me cilësi të dyshimtë, të cilat megjithatë, arrijnë të marrin dritën jeshile. Kjo ndodh për shkak të mungesës së kontrolleve të rrepta, por edhe për shkak të një tendence për të dhënë tituj akademikë me lehtësi, shpesh bazuar në kritere që nuk kanë të bëjnë me meritën shkencore. Pasoja e drejtpërdrejtë e këtij fenomeni është kriza e besueshmërisë së diplomave në tregun e punës. Punëdhënësit, si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat, janë gjithnjë e më shumë skeptikë ndaj titujve akademikë. Ata kanë vënë re se zotërimi i një diplome nuk garanton më domosdoshmërisht aftësitë apo dijet e nevojshme për pozicionin përkatës. Kjo ka çuar në një situatë ku diplomat shpesh shihen si një formalitet, dhe theksi vendoset më shumë te përvoja praktike. Kjo krizë ka pasoja të rënda për individët e diplomuar shqiptarë, të cilët, pavarësisht viteve të shpenzuara në studime, e kanë të vështirë të gjejnë një punë që përputhet me kualifikimet e tyre. Ajo dëmton gjithashtu imazhin e sistemit tonë arsimor dhe kontribuon në një ndjenjë zhgënjimi dhe cinizmi tek të rinjtë. Për të kapërcyer këtë krizë, është thelbësore të ndërmerren hapa të menjëhershëm dhe radikalë. Këtu përfshihet rishikimi i thellë i programeve studimore, forcimi i standardeve akademike, vendosja e kontrolleve të rrepta anti-plagjiaturë dhe rritja e transparencës në procesin e dhënies së titujve akademikë. Vetëm duke rikthyer integritetin e sistemit tonë arsimor, mund të shpresojmë të rivendosim besimin te diplomat tona dhe të sigurojmë që titujt akademikë të pasqyrojnë vërtet dijen dhe aftësitë reale.
