Mr Safit Zeqiri
Në Maqedoninë e Veriut, administrata shtetërore vazhdon të trajtohet si dekor institucional, jo si shtyllë funksionale e shtetit. Për vite me radhë flitet për reforma, strategji dhe harmonizim me standardet evropiane, por një element thelbësor mbetet i anashkaluar: mungesa e thellë e kulturës diplomatike në sjelljen dhe funksionimin e administratës.
Institucionet, në vend që të komunikojnë me qytetarin me gjuhë profesionale dhe respektuese, shpesh flasin me arrogancë burokratike ose heshtje institucionale. Nëpunësi publik nuk sillet si shërbyes i interesit publik, por si përfaqësues i pushtetit politik të radhës. Kjo nuk është vetëm dështim etik, por simptomë e një administrate të politizuar dhe të paaftë për dialog.
Kultura diplomatike nuk është çështje protokolli, por mentalitet. Ajo mungon pikërisht aty ku duhet të jetë më e pranishme: në komunikimin ndërinstitucional, në trajtimin e qytetarëve dhe në menaxhimin e çështjeve ndëretnike. Në një shtet multietnik, mungesa e kësaj kulture nuk është neglizhencë por është rrezik politik.
Administrata e Maqedonisë së Veriut vazhdon të funksionojë me logjikë partiake: kush është “i yni” trajtohet, kush nuk është – injorohet. Kjo logjikë ka prodhuar një aparat shtetëror që nuk negocion, nuk dëgjon dhe nuk reflekton. Në vend të diplomacisë së brendshme institucionale, dominojnë urdhrat, presionet dhe improvizimet.
Edhe procesi i integrimit evropian është shndërruar në alibi. Raportet e Komisionit Evropian paralajmërojnë vazhdimisht për politizim, mungesë profesionalizmi dhe komunikim të dobët institucional. Megjithatë, administrata vazhdon të sillet sikur këto vërejtje janë formale dhe pa pasoja. Pa kulturë diplomatike, reformat janë vetëm letra, jo ndryshim real.
Më problematike është se mungesa e kësaj kulture reflektohet drejtpërdrejt në marrëdhëniet ndëretnike. Përfaqësimi numerik nuk mjafton kur institucionet nuk kanë ndjeshmëri, respekt dhe barazi reale në sjellje. Kjo prodhon pakënaqësi të heshtur, polarizim dhe distancim të qytetarëve nga shteti. Në thelb, administrata shtetërore në Maqedoninë e Veriut nuk vuan nga mungesa e ligjeve, por nga mungesa e kulturës institucionale. Pa depolitizim real, pa trajnime serioze për etikë dhe komunikim diplomatik, dhe pa përgjegjësi personale të nëpunësve publikë, çdo reformë do të mbetet mashtrim politik.
Kultura diplomatike nuk është luks evropian. Ajo është minimumi për një shtet normal. Derisa administrata të vazhdojë të sillet si instrument partie dhe jo si shërbim publik, Maqedonia e Veriut do të ketë institucione formalisht funksionale, por realisht të dështuara.
