Nafta, lufta dhe zgjedhjet/ Çfarë fshihet pas marrëveshjes së re Trump-Putin dhe presionit ndaj Zelensky për armëpushim

Më 9 tetor, Trump njoftoi një marrëveshje me presidentin rus Vladimir Putin për vënien në dispozicion të sasive shtesë të naftës ruse në tregjet ndërkombëtare. Sipas njoftimeve amerikane, bëhet fjalë për mbi 300 mijë tonë në fazën e parë, 500 mijë tonë të tjerë në nëntor dhe një milion tonë në dhjetor, si dhe mundësinë e furnizimeve të mëtejshme.

Po atë ditë, Departamenti amerikan i Thesarit autorizoi, përmes një licence të posaçme, disa transaksione që lidhen me shitjen, transportin dhe importin e karburantit dizel me origjinë ruse. Masa përbën një lehtësim të kufizuar të sanksioneve, të vendosura pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, por nuk shënon heqjen e përgjithshme të tyre.

Vendimi vjen në një moment të vështirë për ekonominë amerikane, pasi konflikti në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjet në furnizimin global me energji kanë ushtruar presion mbi çmimet e karburanteve. Për Shtëpinë e Bardhë, rritja e ofertës synon të lehtësojë kostot për konsumatorët dhe bizneset, veçanërisht në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit, të parashikuara për 3 nëntor.

Megjithatë, ndikimi i marrëveshjes në çmimet përfundimtare mbetet i pasigurt. Analistët vlerësojnë se sasitë shtesë të naftës ruse mund të ndihmojnë në zbutjen e mungesave në tregjet e karburanteve të rafinuara, por nuk pritet të përmbysin krizën globale të energjisë. Transporti i ngarkesave kërkon kohë, ndërsa sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse kanë ndikuar edhe në kapacitetet e prodhimit të Moskës.

Përveç marrëveshjes për naftën, Trump ka rritur presionin ndaj presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, duke kundërshtuar sulmet e Kievit ndaj rafinerive dhe objekteve energjetike ruse. Sipas administratës amerikane, këto operacione mund të përkeqësojnë situatën në tregjet ndërkombëtare dhe të pengojnë përpjekjet për uljen e çmimeve të karburanteve.

Për Ukrainën, sulmet ndaj infrastrukturës energjetike ruse janë një mjet për të kufizuar të ardhurat e Moskës dhe për të dobësuar aftësinë e saj për të mbështetur luftën. Kievi i konsideron këto objektiva pjesë të rëndësishme të përpjekjeve për të rritur koston ekonomike dhe ushtarake të agresionit rus.

Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, Uashingtoni ka diskutuar edhe mundësinë e kufizimit të mbështetjes ushtarake dhe shkëmbimit të informacionit me Ukrainën, nëse sulmet ndaj objekteve energjetike ruse vazhdojnë. Megjithatë, nuk është njoftuar zyrtarisht një vendim i ri për ndërprerjen e ndihmës amerikane.

Të dielën, më 11 tetor, Trump deklaroi se Rusia dhe Ukraina kishin rënë dakord për një ndërprerje të menjëhershme të sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike. Por njoftimi nuk u shoqërua me një konfirmim të përbashkët nga Moska dhe Kievi, ndërsa u raportuan sulme të reja ruse ndaj objektivave në Ukrainë, përfshirë një central të kombinuar të ngrohjes dhe energjisë në Kharkiv.

Zelensky është shprehur i gatshëm të ndalojë sulmet ndaj objekteve energjetike ruse nëse Moska vepron në të njëjtën mënyrë. Për momentin, mungesa e një marrëveshjeje të konfirmuar nga të dyja palët dhe vazhdimi i bombardimeve e lënë të paqartë nëse armëpushimi i shpallur nga presidenti amerikan është vënë realisht në zbatim.

Paralelisht me çështjen e armëpushimit, Trump ka ushtruar sërish presion ndaj Zelenskyt për mbajtjen e zgjedhjeve në Ukrainë. Presidenti ukrainas ka deklaruar se është i gatshëm të ecë përpara me procesin zgjedhor nëse sigurohet një armëpushim i plotë prej të paktën 60 ditësh, që do të garantonte kushtet e nevojshme të sigurisë.

Zgjedhjet presidenciale në Ukrainë nuk mund të zhvillohen sipas legjislacionit aktual gjatë kohës që është në fuqi ligji ushtarak. Për më tepër, organizimi i tyre përballet me vështirësi të mëdha, për shkak të miliona qytetarëve të zhvendosur, territoreve nën pushtimin rus dhe numrit të konsiderueshëm të ukrainasve që shërbejnë në ushtri.

Rikthimi i kësaj çështjeje tregon se presioni i Uashingtonit ndaj Kievit po shtrihet njëkohësisht në planin diplomatik, ushtarak dhe politik. Nga ana e tij, Zelensky kërkon që çdo angazhim për kufizimin e operacioneve ushtarake të shoqërohet me garanci konkrete dhe me detyrime të ndërsjella nga Rusia.

Lehtësimi i kufizimeve për naftën ruse ka nxitur gjithashtu reagime në Shtetet e Bashkuara, ku disa senatorë kanë kërkuar rishikimin e vendimit. Kundërshtarët e masës argumentojnë se furnizimet shtesë mund t’i sigurojnë Moskës të ardhura të reja dhe të dobësojnë presionin ekonomik të ushtruar ndaj saj që prej vitit 2022.

Edhe qëndrimi evropian mbetet një faktor i rëndësishëm, pasi Bashkimi Evropian vazhdon të zbatojë kufizime ndaj importeve të naftës dhe produkteve të rafinuara ruse. Në këtë kontekst, iniciativa amerikane ngre pikëpyetje për efektivitetin e sanksioneve perëndimore dhe për koordinimin mes aleatëve.

Për Moskën, marrëveshja për naftën krijon një mundësi për të rifituar akses të kufizuar në tregun amerikan dhe për ta rikthyer çështjen e sanksioneve në tryezën e negociatave. Megjithatë, deri tani nuk ka të dhëna publike që të provojnë se marrëveshja përfshin shkëmbime të drejtpërdrejta për çështje ushtarake apo territoriale.

Zhvillimet e ditëve në vijim pritet të tregojnë nëse deklarata e Trump për armëpushimin energjetik do të shndërrohet në një marrëveshje të zbatueshme dhe të monitorueshme. Për momentin, lehtësimi i kufizimeve për naftën ruse është hapi konkret, ndërsa ndalimi i sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike mbetet i pakonfirmuar.

Në këtë situatë, Uashingtoni synon të frenojë rritjen e çmimeve të karburanteve, Moska kërkon të përfitojë nga hapësira e re ekonomike, ndërsa Kievi përballet me presion për të kufizuar një prej mjeteve të tij të rëndësishme ushtarake. Pyetja kryesore mbetet nëse kjo nismë do të kufizohet në menaxhimin e krizës energjetike apo do të sjellë një ndryshim më të gjerë në politikën amerikane ndaj Rusisë dhe Ukrainës.

Top Channel