Memedali Jusufi
Si metaforë, Trekëndëshi i Bermudës përdoret për të përshkruar një situatë, vend ose proces ku gjërat “zhduken” pa lënë gjurmë, krijohet konfuzion i plotë ose ku mbizotëron një forcë e pashpjegueshme negative. Në një hierarki normale, në majë qëndrojnë vlerat si e vërteta, liria dhe humanizmi. Në “Trekëndëshin e Bermudës” së vlerave, majat zihen nga:Interesi vetjak (në vend të interesit publik).Pushteti absolut (në vend të përgjegjësisë).Mbijetesa cinike Metafora shërben për të treguar një pikë pa kthim. Kur një institucion ose një familje e humb hierarkinë e vlerave, ajo bie në një gjendje kaosi (entropie) ku asnjë vlerë nuk ka peshë. Çdo parim që futet në këtë sistem “mbytet” nga pesha e antivlerave dominuese Trekëndëshi i Bermudës është “vakuumi moral” – një hapësirë ku vlerat hyjnë si parime, por dalin (ose zhduken) si kompromise të pista. Simbolika e Përgjithshme Në kuptimin më të gjerë, metafora përfaqëson:Misterin dhe të panjohurën: Një situatë që nuk mund të shpjegohet me logjikë. Diçka që duket normale nga jashtë, por që bëhet fatale sapo hyn brenda saj.humbjen e kontrollit: Momentin kur busulla (apo orientimi moral/logjik) pushon së punuari Në një sistem ku hierarkia nuk bazohet te merita, por te lidhjet e errëta apo interesat e ngushta, Trekëndëshi i Bermudës përfaqëson zonën ku aftësia, puna dhe integriteti zhduken për t’u zëvendësuar nga servilizmi dhe korrupsioni. Kur një shoqëri hyn në këtë “trekëndësh”, standardet morale turbullohen: ajo që është e paligjshme shihet si “shkathtësi” dhe ajo që është e moralshme shihet si “naivitet” Në një kuptim më të thelluar, metafora e Trekëndëshmit të Bermudës në hierarkinë e vlerave mund të zbërthehet përmes konceptit të Trekëndëshit Aksiologjik (të vlerave), i cili shpjegon se si ne e perceptojmë “të mirën” dhe “të vërtetën Sipas filozofisë së Robert S. Hartman, vizioni ynë për vlerat bazohet në tre dimensione që duhet të jenë në ekuilibër: Ndjenja (Feeler): Empatia dhe vlerësimi i individit si qenie unike. Veprimi (Doer): Fokusimi te rezultatet, efikasiteti dhe puna praktike. Mendimi (Thinker): Analiza, logjika, sistemet dhe rregullat. Si metaforë e Bermudës: Nëse njëra nga këto mungon, hierarkia shembet. Për shembull, një sistem që ka vetëm “Veprim” (fokus te paratë/pushteti) pa “Ndjenjë” (moral) krijon një Trekëndësh Bermude ku humanizmi zhduket Në legjendat e Bermudës flitet për një “mjergull” që i bën mjetet të humbasin orientimin Kjo simbolizon relativizmin moral. Kur një shoqëri nuk ka më një “Veri të Vërtetë” (vlera universale si e vërteta apo drejtësia), njerëzit humbasin busullën etike. Çdo veprim fillon e arsyetohet me “interes”, duke bërë që integriteti personal të “avullojë” brenda kësaj mjergulle Ashtu si anijet që përfundojnë në fund të oqeanit, kjo metaforë përdoret për të përshkruar momentin kur individi “mbytet” nën presionin e antivlerave Kur hierarkia e vlerave në një institucion është e kalbur, personi që kërkon të jetë i ndershëm ndjehet sikur po lundron në ujëra të rrezikshme. Nëse nuk përshtatet me antivlerat (korrupsionin, gënjeshtrën), ai rrezikon “mbytjen” profesionale ose sociale. Në aspektin politik dhe shoqëror, kjo metaforë tregon se si disa qendra pushteti (pikat e trekëndëshit) krijojnë një fushë të tillë “magnetike” saqë çdo vlerë tjetër shoqërore devijohet drejt tyre Vlerat si Liria apo Transparenca thjesht nuk mund të funksionojnë brenda kësaj zone, sepse “magnetizmi” i interesit të ngushtë i bën ato të pavlefshme ose të papërdorshme. Nëse hierarkia e vlerave është shtylla kurrizore e një njeriu ose shoqërie, Trekëndëshi i Bermudës është entropia – forca që kërkon ta shpërbëjë këtë strukturë, duke e lënë individin pa mbrojtje, pa orientim dhe, në fund, pa identitet moral
